Voedingssupplementen

Auteur van dit artikel: Atjo Westerhuis, dierenarts, EduVet VTC Dierenkliniek
Accustraat 3-5, 3903 LX Veenendaal www.eduvet.nl

Deze cliënten hand-out is bedoeld als ondersteuning van het consult door de dierenarts. De tekst gaat ervan uit dat uw huisdier al door de dierenarts is gezien. De adviezen in de hand-out gelden alleen voor dieren bij wie de diagnose is gesteld. De informatie dient niet als vervanging van een consult door de dierenarts!
Bedenk bij het lezen dat de gezondheidssituatie van uw huisdier anders kan zijn dan in de teksten wordt beschreven.
Verder worden al onze hand-outs vervaardigd aan de hand van niet alleen wetenschappelijke literatuur, maar ook van onze eigen inzichten op grond van persoonlijke ervaringen. Daarom kan de informatie voor een deel afwijken van de gangbare literatuur.

INLEIDING

Goede fabrieksmatig bereide voeders dekken onder normale omstandigheden met gemak de behoeftes van een hond. Eigenlijk zouden we dus geen voedingssupplementen nodig hebben. Maar er zijn omstandigheden, waarin de normale voeding toch tekort schiet. Bijvoorbeeld tijdens de groeifase, in het bijzonder bij grotere rassen. Ook bij afwijkingen in het gewricht, in het bijzonder bij arthrose, is de behoefte aan bepaalde voedingsstoffen toegenomen.

Het is dan niet alleen van belang dat er meer bouwstoffen worden toegediend in de juiste verhouding, maar ook dat die worden aangeboden in een vorm die beter opgenomen wordt uit de voeding en beter op de plaats van bestemming terechtkomen; we spreken dan over een betere biologische beschikbaarheid. Tenslotte is het natuurlijk van belang, dat die voedingsstoffen ook beter benut worden, optimaal worden ingezet in de locale stofwisseling van botten en gewrichten. Bepaalde homeopathische middelen spelen een belangrijke rol juist bij een verbetering van de benutting van essentile bouwstoffen. We noemen ze constitutiemiddelen.

Voorkmen is beter dan genezen. En dat geldt zeker bij bot- en gewrichtsproblemen. Botwoekeringen bij bijvoorbeeld heupdysplasie, elleboogdysplasie en spondylose zijn natuurlijk niet meer terug te draaien. Voedingssupplementen en homeopathische constitutiemiddelen werken het beste als middel ter voorkming van bot- en gewrichtsproblemen en moeten daarom in een vroeg stadium van het leven worden ingezet. Daarnaast kunnen voedingssupplementen zeker een belangrijke ondersteuning zijn bij de behandeling van al bestaande problemen.

Homeopathische middelen kunnen zowel voorbehoedend (constitutiemiddelen) als genezend (constitutiemiddelen en / of meer lokaal gerichte middelen) gegeven worden. De meer lokaal gerichte homeopathische middelen ter behandeling van bot- en gewrichtsproblemen vindt u besproken in de volgende hand-outs: Arthrose, Arthroseprotocol, Achterhandproblemen bij de hond.

VOEDINGSSUPPLEMENTEN

Voedingssupplementen, vooral die voor chronische gewrichtsproblemen bij mens en dier (hond en paard) zijn in korte tijd booming business geworden. Er zijn echter maar weinig studies gedaan om de effectiviteit van die voedingssupplementen te bewijzen. Enkele wetenschappelijke studies en praktijkervaringen samen suggereren, dat de middelen wel degelijk effectief kunnen zijn.

Onze Amerikaanse collega Kurt S. Schulz, specialist veterinaire orthopedie, heeft een onderzoek gedaan naar de ervaringen van 3.000 dierenartsen met de toepassing van voedingssupplementen bij arthrose, in het bijzonder bij patinten ouder dan 5 jaar (Facts and myths of neutraceuticals for canine arthritis, TNAVC Proceedings 2001, 465 - 467).

Hoewel nog niet onomstotelijk wetenschappelijk bewezen, stelt hij vast, dat voedingssupplementen zeer waarschijnlijk effectief zijn bij arthrose. Hij wijst vooral op grote verschillen in kwaliteit tussen de vele producten die op de markt worden aangeboden. Een zeer groot deel van de aangeboden producten zouden niet voldoen aan de op het label vermelde samenstelling en ook met betrekking tot de biologische beschikbaarheid zijn veel twijfels. Kwaliteit bepaalt uiteindelijk toch de effectiviteit! Maar ook voor ons dierenartsen is het lastig om de beoordelen welke producten goed zijn en welke minder of niet goed. Aan de hand van informatie van producenten, onafhankelijke deskundigen en onze eigen ervaringen hebben wij een keuze voor u gemaakt. Wat natuurlijk zeker niet inhoudt, dat alle andere producten niet goed zouden zijn.

Over welke voedingsstoffen hebben we het hier?

Eigenlijk zouden we u liever niet lastig willen vallen met de ingewikkelde namen van de voedingsstoffen die een rol spelen bij de bouw en de functie van bot en gewrichten. Maar, omdat in de consument bijsluiters van de verschillende producten vaktermen gemeengoed geworden zijn en de uitleg niet altijd even begrijpelijk is, voelen we ons toch verplicht om u in grote lijnen wat achtergrond informatie te geven.

Voedingssupplementen voor bot- en gewrichtsproblemen bevatten bouwstoffen voor: bot, kraakbeen, bindweefsel (gewrichtskapsel, gewrichtsbanden) en gewrichtsvloeistof.

De belangrijkste voedingsstoffen zijn: hydroxy-apatiet, proteoglycanen, chondrotine sulfaat, glucosamine en mangaan. We zullen ze in het kort belichten:

Hydroxy-apatiet bevat o.a. calcium en fosfor in de juiste verhouding en met een goede biologische beschikbaarheid. De beide mineralen spelen een hoofdrol in de opbouw van het bot.

Proteoglycanen zijn combinaties van eiwitten en koolhydraten, die zorgdragen voor de opbouw van bot, kraakbeen en bindweefsel (gewrichtskapsel, gewrichtsbanden); ze leveren ook een bijdrage aan de vorming van gewrichtsvloeistof. Ook hier is een goede biologische beschikbaarheid van belang.

Chondrotine sulfaat zorgt voor de binding van water en dus een goede veerkracht van het kraakbeen. Bovendien remt het destructieve processen in kraakbeen en gewrichtsvloeistof. Verlies van in het bijzonder chondrotine sulfaat vindt al in een vroeg stadium plaats van arthrose. Het is bovendien gebleken, dat chondrotine sulfaat een ontstekingsremmend en pijnstillend effect heeft.

N.B.:

Vaak zien we in dit verband ook nog de term glycosaminoglycanen (GAGs). Wat zijn dat? Zoals vermeld, proteoglycanen zijn combinaties van eiwitten en koolhydraten, die zorgdragen voor de opbouw van bot, kraakbeen en bindweefsel (gewrichtskapsel, gewrichtsbanden); ze leveren ook een bijdrage aan de vorming van gewrichtsvloeistof.

In kraakbeen vormen de glycosaminoglycanen (GAGs) het koolhydraat deel van de proteoglycanen. Het grootste deel van de GAGs in kraakbeen bestaat uit chondrotine sulfaat, een klein deel uit GAGs die een positief effect hebben op o.a. op bindweefsel (gewrichtkapsel, gewrichtsbanden) en gewrichtsvloeistof.

Glucosamine is een bestanddeel van alle GAGs. Glucosamine en chondrotine sulfaat versterken elkaar. Samen hebben ze een beter effect op kraakbeen, bindweefsel (gewrichtskapsel en gewrichtsbanden) en gewrichtsvloeistof.

Mangaan speelt een belangrijke rol bij de productie van gezond kraakbeen en gezonde gewrichtsvloeistof.

PRODUCTEN

In onze kliniek is de keuze gevallen op 2 producten: Canzocal+BMP™ en Cosequin™ . Aan de hand van informatie van producenten, onafhankelijke deskundigen en onze eigen ervaringen hebben wij deze keuze voor u gemaakt.

Canzocal+BMP™

Samenstelling
Hydroxyapatiet en BMP. BMP staat voor Bone-Morfogenetic-Protein, dat overeenkomt met het begrip proteoglycanen.

Bereiding:
Bij de vervaardiging van Canzocal+BMP™ volgt men een speciaal procd om de minerale (hydroxy-apatiet) en organische structuren (BMP) ongeschonden te laten. Daardoor zijn biologische beschikbaarheid en effectiviteit groter. In gewoon beendermeel of calciumfosfaten zijn deze structuren door de inwerking van sterke zuren (zoutzuur) en hoge temperaturen (verassen) vernietigd.

Indicaties
Canzocal+BMP™ passen we met name toe ter voorkming van botproblemen. BMP komen overeen met proteoglycanen, die met name een rol spelen bij de bot opbouw, maar daarnaast ook nog een bijdrage leveren bij de opbouw van gewrichtskraakbeen, gewrichtsvloeistof, gewichtsbanden en gewrichtskapsels. Dat betekent, dat Canzocal+BMP™ naast bot middel, ook nog van betekenis kan zijn bij beginnende gewrichtsproblemen. Het middel Cosequin™ is veel meer toegespitst op bestaande gewrichtsproblemen, zoals arthrose.

Canzocal+BMP™ zal vooral worden ingezet worden vanaf jonge leeftijd. Cosequin™ zal worden ingezet als er problemen ontstaan en dus vaker ook op oudere leeftijd.

Bij ernstige mechanische storingen in een gewricht is het niet te verwachten dat we veel succes zullen hebben van de beide voedingssupplementen.

Indicaties voor Canzocal+BMP™ een rij:
Groeistoornissen, vooral bij pups van grote rassen
De oudere hond, algemeen verminderde stofwisseling
Zware lichamelijke inspanning
Fractuurgenezing
Calcium bron voor dragende en zogende honden

Dosis
Zie bijsluiter in de verpakking.

Opmerkingen
In geval van diarree als gevolg van de toediening van Canzocal+BMP™, dient u de dosering langzaam op te voeren tot de voorgeschreven dosering. Het granulaat moet goed vermengd worden met de voeding, eventueel de voeding wat bevochtigen, om te voorkomen, dat het granulaat op de bodem van de voerbak achter blijft.

Meer informatie
www.canzocal.de

Cosequin™

Samenstelling
Chondroïtine sulfaat, glucosamine en mangaan.

Bereiding
De ingrediënten van Cosequin™ zijn gepatenteerd stoffen, met voldoende gegarandeerde hoeveelheden en een uitstekende biologische beschikbaarheid.

Indicaties
Artrose
Overgewicht
Overbelasting
Na gewrichtsoperatie

Opmerkingen
Er zijn voedingen, die de ingrediënten van Cosequin™ bevatten. Echter de hoeveelheden zijn verre van toereikend. De kwaliteit van de voedingscomponenten is bovendien een stuk minder door de technologische processen tijdens de bereiding van het voer. Dergelijke voedingen kunnen Cosequin™ dus niet vervangen.

Veel `vergelijkbare' voedingssupplementen hebben of niet de juiste samenstelling, of niet de juiste hoeveelheden, of niet de goede biologische beschikbaarheid.

Bijwerkingen
In ongeveer 2% van de gevallen zijn er door toedoen van Cosequin™ wat lichte maag-darmstoornissen vastgesteld. In dat geval moeten we het middel samen geven met de voeding.

Meer informatie
www.cosequin.com

LET OP !! TRAINING EN GEWICHTSCONTROLE,
ook bij opgroeiende honden, is minstens zo belangrijk als het toedienen van voedingssupplementen.

HOMEOPATHIE: CONSTITUTIEMIDDELEN

De 4 belangrijkste constitutie middelen in de homeopathie, als het gaat om bot- en gewrichtsproblemen, zijn:
Calcarea carbonica
Calcarea phosphorica
Calcarea fluorica
Phosphorus

We nemen aan, dat deze middelen in staat zijn het lichaam de stimuleren om de aangeboden voedingsstoffen beter, efficiënter te benutten. En zo kunnen goede voeding, gerichte voedingssupplementen en het best passende homeopathische constitutie middel samenwerken om problemen met botten en gewrichten te voorkmen.

We benadrukken nog eens, dat een vroegtijdige inzet van een homeopathisch constitutiemiddel erg belangrijk is. En omdat we niet zo maar een constitutiemiddel kiezen, maar alleen dat middel toedienen dat het beste past bij de individuele hond, bespreken we hieronder welk middel het beste past bij welke constitutie.

Calcarea carbonica
Calcarea carbonica past bij een hond met assimilatieproblemen. `Assimilatieproblemen' wil zeggen, dat, ofschoon de voeding goed is, de verschillende voedingsstoffen toch niet goed tot hun recht komen. We zien dan op zeer jeugdige leeftijd een grove, snelgroeiende pup, met grove botten, slappe gewrichten en weinig spieren. Door de slapte zien we regelmatig blessures met als gevolg steeds weer terugkerende kreupelheid. Lichamelijke inspanning verergert alle klachten. Het uithoudingsvermogen is matig tot slecht. Soms zien we, dat de hond prikkelbaar wordt, als hij toch tot dingen gedwongen wordt, die hij niet wil. Mogelijk omdat rust de klachten verbetert, inspanning verergert. De hond heeft een wat wanhopige uitstraling, wel willen, maar niet kunnen. De hond is vatbaar voor infecties, die traag genezen en snel recidiveren. Een zwemmer in het nest, kan al een signaal zijn, dat een hond bij Calcarea carbonica past. We moeten al op vroege leeftijd met de homeopathische behandeling beginnen (0 - 6 maanden). Zo dragen wij bij tot voorkoming van afwijkingen als: heupdysplasie, elleboogdysplasie, cauda equina syndroom, osteochondrosis dissecans. Calcarea carbonica typen vinden we bij de grote rassen, o.a. Berner Sennenhond, Sint Bernard, Leonberger e.d..

Calcarea phosphorica
Bij Calcarea phosphorica past de hond, die minder slap is, maar wel veel te snel de hoogte ingroeit. We spreken dan van leptosome types; in gewoon Nederlands 'slungels'. Er is hier vooral sprake van groeiproblemen van het skelet. Snelle groei van de lange pijpbeenderen, en onevenredige groei ervan ten opzichte van elkaar. De gewrichten zijn slap, maar niet zo 'week'' als bij Calcarea carbonica. Het Calcarea phosphorica type is nerveus, actief en soms wat prikkelbaar. Calcarea phosphorica moet vooral worden ingezet tijdens de snelle groeifase, tussen de 3 - 10 maanden. Het middel kan helpen afwijkingen te voorkomen als elleboogincongruentie met als gevolg los processus coronoideus en elleboogdysplasie, heupdysplasie, cauda equina syndroom en spondylose. In een aantal gevallen vervangen we op de leeftijd van 3 - 4 maanden Calcarea carbonica door Calcarea phosphorica, afhankelijk van de ontwikkeling van het enen type in het andere. Bij Calcarea phosphorica denken we aan rassen als Tervuerense herder.

Calcarea fluorica
Er is niet een duidelijke typeomschrijving van Calcarea fluorica bij de hond. De indruk bestaat, dat het middel vooral ingezet moet worden bij aandoeningen van peesweefsel en overgang peesweefsel naar bot. We denken hierbij aan honden met (vatbaarheid voor) patella luxatie en subluxatie van de heupen. Tevens heeft Calcarea fluorica een zeer positieve invloed op bot woekeringen zoal we die zien bij arthrose in schouder, knie, pols, knie en hak, eventueel bij botwoekeringen zoals we die zien bij spondylose.

Phosphorus
Het Phosphor type is krachtig gespierd, volbloedig, een enorme sprinter en dus verre van slap. Het is een drukke hond, enorme alert reagerend op alles in zijn omgeving, enorm actief. Een praatjesmaker en een toneelspeler, die altijd op zoek is naar publiek. We zien ze bij Labradors en Boxers.
In het beeld van Phosphor passen ook processen, zoals craniomandibulaire osteopathie, enostosis (groeipijn). Inzet vanaf de leeftijd van 3 maanden.